Hoe dom is een mens werkelijk?

Misschien een wat rare vraag om een blog mee te beginnen. Maar eerlijk gezegd drong die vraag zich de afgelopen dagen aan mij op, toen ik wat nieuwsberichten tot me nam en ik een gebruiksaanwijzing van een huishoudelijk apparaat las om mijn nieuw verworven eierkoker te kunnen gebruiken.
Nu weet ik natuurlijk wel, dat een mens allesbehalve dom is. Onlangs werd dat nog gedemonstreerd in de College Tour, waarin Robbert Dijkgraaf ons meenam in de wereld van het DNA en het uitzicht liet zien dat ontdekkingen op dat gebied ons beloven.
Indrukwekkend wat een kennis we inmiddels hebben vergaard. Maar als de mens zo knap is geworden, waarom gebeuren er dan regelmatig dingen die lijken te beweren dat mensen dom zijn?
Neem nou bijvoorbeeld het bericht over een uit de bajes van Rotterdam ontsnapte gevangene. Hij is door zijn maat, die uit de gevangenis was ontslagen, bij zijn vertrek meegenomen in een grote blauwe plastic zak. Behalve die twee heeft kennelijk niemand in de gaten gehad wat er gebeurde.
Het nieuws verwondert mij. Hoe kan zoiets gebeuren? Is het wel gebeurd?
Ik stel me voor dat het volgende is gebeurd:

Het bewakend personeel zag wel iemand die zijn straf heeft uitgezeten met een grote zak naar buiten gaan. Maar weten zij veel wat hij in die zak vervoert? Al zijn privé spulletjes waarmee hij zijn cel zo leuk had versierd?
Dat vraag je hem natuurlijk niet. Evenmin controleer je wat er in die zak zit. Dat zijn privézaken. Daar komt bij dat er op het bevrijden van een gevangene een gevangenisstraf staat. Die ga je toch niet riskeren als je net je straf hebt uitgezeten en naar buiten mag?
Dus laat je de ex-gevangene gewoon zijn maat in een plastic zak naar buiten zeulen. Je lacht alleen een beetje om dat komische gedoe.

Of: hoe slim ben je bezig als je de BTW op het lage tarief verhoogt, de loonbelasting verlaagt, de ziektekostenverzekering verhoogt en nog wat andere financiële maatregelen neemt, zodat iedereen ongeveer € 11,50 per maand meer overhoudt? En getuigt het juist van het tegendeel als je gewoon iedereen € 11,50 per maand extra geeft?

De gebruiksaanwijzing van mijn eierkoker is een omvangrijk document, niet zozeer vanwege de verschillende talen waarin het gebruik wordt uitgelegd. De Nederlandse uitleg alleen al beslaat een groot gedeelte en dat terwijl het apparaat zelf er zo eenvoudig uitziet. Onder de titel gebruiksaanwijzing wordt uitvoerig ingegaan waarop de producent niet aansprakelijk kan worden gesteld. Verwonderd vraag ik me af of dit voorbehoud te maken heeft met de kwaliteit van het product of met de inschatting van mijn intelligentie?
Dan volgt een opsomming over waar het apparaat niet tegen kan. Het mag bijvoorbeeld niet in de vaatwasser. Ineens begrijp ik waarom mijn elektrische scheerapparaat kapot uit de vaatwasser kwam. Elektrische apparaten kunnen niet tegen een vaatwasser!

Tot slot volgen drie zinnen waarin kort en krachtig een instructie staat van hoe je de eierkoker kunt gebruiken om je eieren te koken.
In de voorbeelden wordt mij niet altijd even duidelijk waarom anderen mij als intelligent of juist als dom zien. Wel raakte ik op bepaalde momenten geïrriteerd, vermoedde fakenieuws of verborgen bedoelingen. Ons leven is er al met al niet eenvoudiger op geworden. Om je staande te kunnen houden heb je je volle intelligentie nodig. Ik wens jullie het komende jaar daarom veel wijsheid.

Gerard Kulker
Voorzitter